Een buitenlands voorbeeld: Oostenrijk

Algemene schets
Oostenrijk kent een gevarieerd stelsel van opvang van kinderen. Er zijn:

Säuglingskrippen: opvang voor kinderen tot en met 12 maanden
Kleinkinderkrippen: kinderopvang voor 1-3 jarigen
Kindergärten: kleuterschool voor 3-6 jarige kinderen
Horte: buitenschoolse opvang voor leerplichtige kinderen
Heilpädagogischen Kindergärten: kleuterschool voor kinderen met beperkingen of achterstanden in de leeftijd van 3-6 jaar
Heilpädagogischen Horte: voor- en naschoolse opvang voor leerplichtige kinderen met achterstanden of beperkingen

Er zijn ook diverse vormen van kleinschalige opvang zoals Tagesmütter (gastouders).

In Oostenrijk voltrok zich een beweging naar een meer geïntegreerde opvang van leerlingen met beperkingen in reguliere scholen. Oostenrijk kent dan ook, met wat diversiteit over de 'Länder', verscheidene vormen van BSO, al dan niet geïntegreerd. Wij beschrijven op hoofdlijnen de reguliere BSO, de orthopedagogische BSO en de geïntegreerde BSO. De regelgeving van de 'Länder' verschilt enigszins. Het betreft hier alleen Steiermark, een oostelijk landsdeel ten zuiden van Wenen, omdat juist daar de integratie van leerlingen in het regulier onderwijs ver gevorderd is.

Reguliere BSO (Horte)
Het gaat hier om opvang voor schoolplichtige kinderen buiten de schooltijden en (doorgaans) zonder organisatorische samenhang met de school. Horte hebben in Oostenrijk de bij wet vastgelegde taakstelling om het maken van huiswerk voor school mogelijk te maken, hun ontwikkeling te stimuleren en hun zelfstandigheid en sociale vaardigheid te vergroten. Er gelden gespecificeerde eisen met betrekking tot de inrichting en de kwaliteit van het personeel. Een groep kent twintig kinderen en een voorgeschreven bezetting van één leidster en één hulpleidster. De BSO staan onder toezicht van de Landesregierung (provincie). Oostenrijk kent zowel private als publieke voorzieningen voor BSO.

Orthopedagogische BSO (Heilpädagogischen Horte)
De Orthopedagogische BSO (OBSO) is bedoeld voor kinderen met speciale opvoedingsvragen. Deze OBSO heeft naast de reguliere taakstelling de opdracht de ontwikkeling van de kinderen vanuit orthopedagogische principes te stimuleren. De OBSO zijn bij wet gehouden volledige jaaropvang te bieden, dus ook gedurende schoolvakanties. De OBSO kent twee varianten van groeperingen: de coöperatieve groepen en de integratiegroepen. De coöperatieve groepen bestaan uit maximaal zes kinderen met speciale opvoedingsvragen. De integratiegroepen kennen hoogstens vijf van deze kinderen en daarbij maximaal tien reguliere kinderen. We zouden hier kunnen spreken van 'omgekeerde integratie'. De bezetting bestaat voor beide varianten uit twee gespecialiseerde leidsters. Ook moet in het OBSO een orthopedagogische geschoolde hoofdleidster aanwezig zijn. Tot de staf behoren verder een arts voor 6 uur per maand per groep, een psycholoog voor 6 uur per week per groep, een therapeut voor 10 uur per week per groep.

Geïntegreerde BSO
Hier is sprake van opvang van kinderen met een beperking in een reguliere BSO. Om het beeld te vormen: in een stad als Graz (in omvang te vergelijken met Utrecht) zijn 37 BSO-instellingen actief. Daarvan kennen twaalf instellingen (meerdere) integratieplaatsen, merendeels in zogenaamde integratiegroepen. Daarnaast kent Graz overigens twee OBSO's. In een integratiegroep worden vier kinderen met beperkingen en zestien reguliere kinderen opgevangen. De groep staat in zo'n geval onder leiding van een reguliere leidster, een gespecialiseerde leidster en zo nodig twee assistenten. Ook is (ambulante) therapeutische ondersteuning (fysiotherapie, logopedie e.d.) beschikbaar, evenals een psycholoog. Bij de toelating tot een integratieplaats speelt een psycholoog een belangrijke rol.

www.eurofound.europa.eu
Luc Greven
l.greven@sardes.nl
030 - 2326200